Sau gần một thập kỷ duy trì trạng thái xuất siêu, từ năm 2016 đến 2025, cán cân thương mại của Việt Nam đang xuất hiện một diễn biến đáng chú ý trong năm 2026.
8 tháng đầu năm 2026, Việt Nam ghi nhận mức nhập siêu 20,46 tỷ USD.
Con số này dễ khiến nhiều người đặt câu hỏi: Phải chăng xuất khẩu của Việt Nam đang gặp vấn đề?
Thực tế, câu chuyện phía sau phức tạp hơn rất nhiều.
Xuất khẩu vẫn tăng mạnh, nhưng nhập khẩu tăng nhanh hơn
Trong 8 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam đạt 770,14 tỷ USD, tăng 28,7% so với cùng kỳ.
Trong đó:
Xuất khẩu: 374,84 tỷ USD, tăng 22,4%.
Nhập khẩu: 395,30 tỷ USD, tăng 35,3%.
Như vậy, vấn đề không nằm ở việc xuất khẩu suy giảm. Ngược lại, xuất khẩu vẫn tăng trưởng mạnh.
Tuy nhiên, tốc độ tăng của nhập khẩu cao hơn đáng kể so với xuất khẩu. Chính sự chênh lệch này đã tạo ra mức nhập siêu 20,46 tỷ USD.
Vậy Việt Nam đang nhập khẩu những gì?
Việt Nam đang nhập gì?
Đây mới là điểm quan trọng khi phân tích con số nhập siêu.
Một phần lớn hàng nhập khẩu của Việt Nam không phải là hàng tiêu dùng cuối cùng, mà là máy móc, thiết bị, linh kiện, nguyên vật liệu và các loại đầu vào phục vụ sản xuất.
Đặc biệt, với nền kinh tế có độ mở thương mại cao và tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu, nhiều ngành sản xuất tại Việt Nam vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguồn nguyên liệu và linh kiện nhập khẩu.
Có thể hình dung quy trình đơn giản như sau:
Nhập nguyên liệu, linh kiện, máy móc → Sản xuất/lắp ráp tại Việt Nam → Xuất khẩu thành phẩm
Một chiếc điện thoại, máy tính, thiết bị điện tử hay nhiều sản phẩm dệt may, da giày được xuất khẩu từ Việt Nam không đồng nghĩa với việc toàn bộ giá trị của sản phẩm được tạo ra trong nước.
Doanh nghiệp có thể phải nhập khẩu nhiều loại đầu vào trước khi hoàn thiện và xuất khẩu sản phẩm cuối cùng.
Vì vậy, sản xuất và xuất khẩu tăng mạnh cũng có thể kéo theo nhu cầu nhập khẩu tăng mạnh.
Trung Quốc và Hoa Kỳ: Hai mắt xích quan trọng trong dòng chảy thương mại
Trong 8 tháng đầu năm 2026, Trung Quốc là thị trường nhập khẩu lớn nhất của Việt Nam, với kim ngạch khoảng 161,9 tỷ USD.
Trong khi đó, Hoa Kỳ tiếp tục là thị trường xuất khẩu lớn nhất, với kim ngạch khoảng 122 tỷ USD.
Điều này phần nào cho thấy cấu trúc thương mại của Việt Nam hiện nay.
Có thể hình dung dòng chảy hàng hóa:
Trung Quốc ↓ Nguyên liệu, linh kiện, máy móc, thiết bị ↓ Việt Nam ↓ Sản xuất – chế biến – lắp ráp ↓ Hoa Kỳ, châu Âu và các thị trường khác ↓ Thành phẩm xuất khẩu
Đây chính là một phần cách Việt Nam tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Nhưng đồng thời, nó cũng đặt ra một bài toán lớn hơn đối với nền kinh tế:
Việt Nam đang tạo ra bao nhiêu giá trị thực sự trong mỗi sản phẩm xuất khẩu?
Nhập siêu có đáng lo?
Câu trả lời là không thể chỉ nhìn vào con số 20,46 tỷ USD để kết luận nền kinh tế đang xấu đi.
Nếu nhập khẩu tăng chủ yếu do máy móc, thiết bị, nguyên vật liệu và linh kiện phục vụ sản xuất, trong khi xuất khẩu tiếp tục tăng trưởng mạnh, thì nhập siêu có thể phản ánh một nền kinh tế đang mở rộng năng lực sản xuất.
Tuy nhiên, đây cũng là tín hiệu cho thấy Việt Nam vẫn cần tiếp tục nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, phát triển công nghiệp hỗ trợ và tăng giá trị gia tăng trong nước.
Bởi nếu doanh nghiệp phải nhập khẩu phần lớn nguyên liệu và linh kiện, sau đó chỉ thực hiện công đoạn gia công hoặc lắp ráp trước khi xuất khẩu, thì phần giá trị Việt Nam giữ lại trong chuỗi cung ứng vẫn còn hạn chế.
Bài toán dài hạn không chỉ là “xuất siêu hay nhập siêu”
Điều quan trọng không nằm ở việc Việt Nam xuất siêu hay nhập siêu trong một khoảng thời gian nhất định.
Vấn đề lớn hơn là:
Việt Nam đang đứng ở đâu trong chuỗi giá trị toàn cầu?
Từ một nền kinh tế chủ yếu tham gia vào các công đoạn sản xuất, gia công và lắp ráp, mục tiêu dài hạn là nâng cao năng lực sản xuất trong nước, phát triển công nghiệp hỗ trợ, chủ động hơn về nguyên vật liệu và linh kiện.
Khi đó, cùng một sản phẩm xuất khẩu, giá trị được tạo ra và giữ lại tại Việt Nam sẽ cao hơn.
Vì vậy, con số nhập siêu 20,46 tỷ USD không chỉ là một con số trên cán cân thương mại.
Nó còn phản ánh cấu trúc của nền sản xuất Việt Nam, mức độ phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài và vị trí của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Nhập siêu chưa chắc là xấu. Điều quan trọng là Việt Nam đang nhập gì, nhập để làm gì và tạo ra bao nhiêu giá trị từ những nguồn lực đó.
Bạn đang tìm kiếm giải pháp kho bãi và logistics phù hợp cho hoạt động xuất nhập khẩu? Toàn Nhất Logistics cung cấp dịch vụ cho thuê kho, lưu trữ hàng hóa, quản lý xuất nhập và xử lý hàng hóa với diện tích linh hoạt, đáp ứng nhu cầu từ ngắn hạn đến dài hạn. Liên hệ Toàn Nhất Logistics để được tư vấn giải pháp lưu trữ phù hợp với loại hàng hóa và quy mô hoạt động của doanh nghiệp.
TOÀN NHẤT LOGISTICS 📍 Địa chỉ: Số 10, đường Đại Lộ Độc Lập, KCN Sóng Thần, DĨ An, Bình Dương ☎️ Hotline: 0917.219.888 🎬 https://www.tiktok.com/@toannhat.com 🌐 Pagefacebook: https://www.facebook.com/profile.toannhatlogistics
Toàn Nhất Logistics mang đến cho khách hàng chuỗi cung ứng dịch vụ từ quản lý hàng hóa đến tổ chức vận chuyển tới Nhà phân phối, đối tác của khách hàng trên phạm vi toàn quốc với chi phí hợp lý, an toàn, kịp thời nhằm đảm bảo tính cạnh tranh và mang lại hiệu quả cao nhất cho khách hàng sử dụng dịch vụ.
Toàn Nhất Logistics mang đến cho khách hàng chuỗi cung ứng dịch vụ từ quản lý hàng hóa đến tổ chức vận chuyển tới Nhà phân phối, đối tác của khách hàng trên phạm vi toàn quốc với chi phí hợp lý, an toàn, kịp thời nhằm đảm bảo tính cạnh tranh và mang lại hiệu quả cao nhất cho khách hàng sử dụng dịch vụ.
